މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމަ: އީރާނުގެ މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ހަމަލާތައް 10 ގައުމަކަށް އަމާޒުވި
މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު ނުތަނަވަސްވެފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލު ގުޅިގެން ފެށި "އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ" އަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާ އީރާނުން އެ ސަރަހައްދުގެ އެކި އަމާޒުތަކަށް ވަރުގަދަ މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް ފޮނުވިއެވެ. މި ހަމަލާތައް އީރާނުން ފަށާފައިވަނީ 28 ފެބްރުއަރީ 2026 ވީ ހުކުރު ދުވަހުއެވެ. މި ހަރަކާތަކީ އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނާ ގުޅިގެން، އަމިއްލަ ދިފާއުގައި ދޭން ފެށި ހަމަލާތަކެއް ކަމަށް އީރާނުގެ މަސްދަރުތަކުން ބުނެއެވެ.
މިދިޔަ މަސްތަކުގައި މެދުއިރުމަތީގައި ނުތަނަވަސްކަން އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައިވާއިރު، އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން ގުޅިގެން ކުރިއަށްގެންދާ "އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ" އަކީ އީރާނުގެ އަސްކަރީ ގާބިލްކަން ކުޑަކުރުމަށް ފަށާފައިވާ ހަރަކާތެއް ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުން ވަނީ އެ ގައުމުގެ ސިޔާދަތީ މިނިވަންކަމަށް އަރައިގަންނަ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް ވަރުގަދަ ރައްދެއް ދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު މީގެ ކުރިންވެސް ދީފައެވެ.
އީރާނުން ފޮނުވާލި މިސައިލްތަކާއި ޑްރޯންތައް އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށާއި އިސްރާއީލުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް އަމާޒުވެފައިވާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ. މި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން މުޅި މެދުއިރުމަތީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ.
މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. އަދި މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ބޮޑު ހަނގުރާމައަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ.
ނަމަވެސް އީރާނުން ބުނެފައިވަނީ، ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން އީރާނަށް އިސްވެ ހަމަލާއެއް ނުދޭހާ ހިނދަކު، އެ ގައުމުތަކަށް ހަމަލާދިނުން ހުއްޓާލުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. މި ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ހަނގުރާމައެއް ފެށިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައިވާ ވަގުތެއްގައެވެ.
އީރާނުން ވަނީ ބެލިސްޓިކް މިސައިލާއި، ކްރޫޒް މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން މަދުވެގެން 10 ގައުމަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ. މި ހަމަލާތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތައް ހުންނަ ނުވަތަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ކަމަށް ބެލެވޭ ތަންތަނަށެވެ.
މި ހަމަލާތަކުގެ އަސަރުކުރި ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
އިސްރާއީލުގައި، މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ އާ މަރުހަލާއެއް ފެށިފައިވާއިރު، އީރާނުން ވަނީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ނުދޭ ފަދަ ވަރުގަދަ ބަލިސްޓިކް މިސައިލް ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. މިގޮތުން ހަމަލާތައް ފެށުނު ފުރަތަމަ 48 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 160 އަށްވުރެ ގިނަ މިސައިލް ފޮނުވާލާފައިވާއިރު، ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކަށް ވަނީ މި ހަމަލާތައް ހުއްޓުވުމަށް ނުކުޅެދިފައެވެ.
މީހުން ގިނައިން އުޅޭ ސަރަހައްދުތައް ކަމަށްވާ ތެލް އަވީވް، ހައިފާ، ބައިތު ޝެމޭޝް އަދި ހުޅަނގު ގުދުސްގެ ބައެއް ހިސާބުތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައެވެ. ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު ތެލް އަވީވްގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ އިމާރާތަކަށް ސީދާ މިސައިލް ހަމަލާއެއް އަރާފައިވެއެވެ. އަދި މާރިޗު 1 ވަނަ ދުވަހު ބައިތު ޝެމޭޝްއަށް ދިން ނުރައްކާތެރި މިސައިލް ހަމަލާއެއްގައި މުޅި ސަރަހައްދު ސުންނާފަތިވެ، ކުއްލި ހާލަތުގެ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ވަނީ ފަށާފައެވެ.
އިސްރާއީލުގެ ސިއްހީ އަދި ކުއްލި ހާލަތްތަކާ ބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހަމަލާތަކުގައި މިހާތަނަށް 9 މީހަކު މަރުވެ، 777 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާތައް ލިބިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މެދުކެނޑުމެއްނެތި ނުރައްކަލުގެ އިންޒާރު ދޭ ސައިރަންގެ އަޑު އިވެމުންދާތީ، ގިނަ ބަޔަކަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިހާރުވެސް މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް އެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ދަނީ ކުރިއަށެވެ.
ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ):
ޔުނައިޓެޑް އެރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫ.އޭ.އީ) އަށް އަމާޒުވި އެންމެ ފަހުގެ ހަމަލާތަކުގައި، އެ ގައުމުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުން ގާތްގަނޑަކަށް 167 މިސައިލާއި 541 ޑްރޯން ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. މިއީ އެ ގައުމުގެ ތާރީޚުގައިވެސް ކުރިމަތިވި ވައިގެ ސަލާމަތާ ގުޅުންހުރި އެންމެ ބޮޑު އެއް ހާދިސާއެވެ.
މި ހަމަލާތަކުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރި ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރޭގައި ދުބާއީގެ ފެއާމައުންޓް ޕާމް ހޮޓަލާއި ބުރުޖު އަލް އަރަބް ކައިރީގެ ސަރަހައްދުތަކުގެ އިތުރުން، އަބޫދާބީގެ އަލް ދަފްރާ އެއާ ބޭސް ހިމެނެއެވެ. ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ދުބާއީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ ޓާމިނަލަކަށް ގެއްލުން ލިބިފައިވާއިރު، ޕާމް ޖުމެއިރާގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ވަނީ އަލިފާނުގެ ހާދިސާތައް ހިނގާފައެވެ.
ރަސްމީ އިދާރާތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކުގައި ބޭރު ގައުމުތަކަށް ނިސްބަތްވާ ތިން މީހަކު (ޕާކިސްތާނު، ނޭޕާލް އަދި ބަންގްލަދޭޝް މީހެއް) ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި މަދުވެގެން 58 މީހަކަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ވަގުތުން އަލިފާންގަނޑުތައް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ވައިގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުން މިހާރުވެސް ދަނީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ތައްޔާރީ ހާލަތެއްގައި ފާރަވެރިވަމުންނެވެ.
ބަހްރައިން:
ބަހުރޭނުގައި، މަސްރަހު މިހާރު ނުތަނަވަސްވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ބައެއް މުހިންމު އަސްކަރީ އަދި މަދަނީ ސަރަހައްދުތަކަށް ވަނީ ހަމަލާތަކުގެ އަސަރުކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މަނާމާގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ފަސްވަނަ ފްލީޓްގެ މައި މަރުކަޒާއި، ބަހުރޭން އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އިތުރުން އަލް-މަޢާރިޟް މަގު ހިމެނެއެވެ.
ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، އަލް-މަޢާރިޟް މަގުގައި ހުރި އިމާރާތަކަށް އަމިއްލައަށް ގޮވާ ޒާތުގެ (ކާމިކާޒޭ) ޑްރޯން ހަމަލާއެއް އަރައި، ވިޔަފާރި ސަރަހައްދެއްގެ ބިނާއަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބަހުރޭންގެ ބަނދަރުގައި ބާއްވާފައި އޮތް އެމެރިކާގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ ތެޔޮު ޓޭންކަރަކަށްވެސް ވަނީ ހަމަލާއެއް އަރާފައެވެ.
ރަސްމީ މަސްދަރުތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާތަކުގައި ދެ މީހަކު މަރުވެ، ހަ މީހަކަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައެވެ. ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޓީމުތަކުން މިހާރު ދަނީ ހަމަލާ އަމާޒުވި ސަރަހައްދުތައް ބަލަހައްޓައި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރަމުންނެވެ. އަދި ކަނޑުގެ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކާއި، މުހިންމު އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ.
ކުވެއިތު:
ކުވައިތަށް މިފަހުން ކުރިމަތިވި ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އެ ގައުމުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާގެ މުހިންމު ބައެއް ބިނާތަކަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެފިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކުވައިތު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓާއި އަލީ އަލް ސާލިމް އެއާ ބޭސް ހިމެނެއެވެ.
ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، ވައިގެ މަގުން އައި ހަމަލާތަކުން ދިފާއުވުމަށް ދިން ރައްދު ހަމަލާތަކުގައި ވައްޓާލެވުނު ޑްރޯންތަކުގެ ބައިތައް އެއާޕޯޓުގެ މައި ޓާމިނަލަކަށް ވެއްޓި، ބޮޑު އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ވަނީ ހިނގާފައެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުތަކަށް ވަގުތީ ގޮތުން ބުރޫއަރައި، ކުއްލި ހާލަތުގައި މީހުން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ކޮށްފައެވެ.
މި ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައި، އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ އެފް-15 މަރުކާގެ ތިން ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓެއް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. މި ބޯޓުތައް ވެއްޓުނީ ކުވައިތުގެ އެއާ ޑިފެންސް ނިޒާމުން އަމާޒުވި "ފްރެންޑްލީ ފަޔަރ" ނުވަތަ އޮޅިގެން ދެވުނު ހަމަލާތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.
ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި މި ހާދިސާތަކުގައި އާންމުންގެ އެކަކު މަރުވެ، މަދުވެގެން 32 މީހުންނަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައިވެއެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކާއި ކަންހިނގާދިޔަ ގޮތް އިތުރަށް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.
ސައުދީ އަރަބިއްޔާ:
ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ވެރިރަށް ރިޔާޟްގައި ހުންނަ އެމެރިކާ އެމްބަސީގެ އިމާރާތަށް މާރިޗު 2 ވަނަ ދުވަހު ދެ ޑްރޯން ހަމަލާއެއް އަމާޒުވުމާ ގުޅިގެން، އެ ސަރަހައްދުގައި ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެއް އުފެދުނެވެ. ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހަމަލާގެ ސަބަބުން "ކުޑަ އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް" ހިނގި ނަމަވެސް، ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޓީމުތަކުން ވަނީ ވަގުތުން އެ އަލިފާންގަނޑު ނިއްވާލާފައެވެ.
ސަރަހައްދީ ގޮތުން ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުރައްކާތަކާ ގުޅިގެން، ޕްރިންސް ސުލްތާން އެއާ ބޭސް ހިމެނޭ ސަރަހައްދުގައިވެސް ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް މިހާރު ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. މި ހާދިސާގައި އެއްވެސް މީހަކު މަރުވިކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައިނުވި ނަމަވެސް، ބައެއް މީހުންނަށް ކުދި އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދު ތަހުގީގުކޮށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ވަޒަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާއިރު، އެ ސަރަހައްދުގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ބައެއް މަގުތައް ބަންދުކޮށް، މީހުންގެ ހަރަކާތްތައް ވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން ކޮންޓްރޯލްކޮށްފައެވެ.
ގަތަރު:
ޤަޠަރުގައި، ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރުވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، އެ ޤައުމުގެ ބައެއް މުހިންމު އަދި އިސްތިރާތީޖީ ބިނާތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑްގެ މައި މަރުކަޒު ހުންނަ އަލް އުދައިދު އެއާ ބޭސްއާއި، ދޯހާގައި ހުރި ހަކަތަ އުފައްދާ މަރުކަޒުތައް ހިމެނެއެވެ.
ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، އެއާ ބޭސްގައި ހުރި އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ބަހައްޓާ ބައެއް އިމާރާތްތަކަށް (ހެންގަރުތަކަށް) ވަނީ ސީދާ ހަމަލާތަކެއް އަމާޒުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހަކަތަ އުފައްދާ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކުގެ ސަބަބުން، އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ބުރޫއަރާފާނެތީ ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
މި ހާދިސާތަކުގައި މަދުވެގެން 16 މީހަކަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޓީމުތަކާއި ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ދަނީ ހަމަލާ އަމާޒުވި ސަރަހައްދުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް، އިމާރާތްތަކަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ވަޒަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކަމާއެކު ކުރަމުންނެވެ.
އިރާގު:
ޢިރާޤުގެ ކުރުދިސްތާން ސަރަހައްދުގައި، މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ތެރެއިން އީރާނާ ގުޅުންހުރި ޖަމާއަތްތަކުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާތަކަށާއި ލޮޖިސްޓިކަލް މަރުކަޒުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިރްބިލްގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒާއި، ޖުރުފް އަލް ނަޞްރުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތައް ހިމެނެއެވެ.
ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުގައި، އެމެރިކާއާ ގުޅުންހުރި މަރުކަޒުތަކަށާއި މުދާ އުފުލާ މަގުތަކަށް އަމާޒުވި މި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، ޢިރާޤުގެ އުތުރުގެ ސަލާމަތީ މަޝްރަޙު ވަނީ ނުތަނަވަސްވެފައެވެ. ވައިގެ މަގުން އައި މި ނުރައްކާތަކުން ދިފާއުވުމަށް އެއާ ޑިފެންސް ނިޒާމުތައް ވަނީ ބޭނުންކޮށްފައެވެ.
ކުރުދިސްތާންގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކުގައި 2 މީހަކު މަރުވެ، އިތުރު 3 މީހަކަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައެވެ. ފުޅާވަމުންދާ މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި، އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި އިއްތިހާދުގެ ސިފައިންނާއި ޢިރާޤުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ނުރައްކާތެރިކަން މި ހާދިސާއިން އިތުރަށް ހާމަވެގެންދެއެވެ.
ޖޯޑަން:
އީރާނާ ގުޅުންހުރި ޖަމާއަތްތަކުން އުރުދުންގެ "މުވާފަޤު ސަލްތީ" އެއާ ބޭސްއަށް އަމާޒުކޮށް ވައިގެ މަގުން ދިން ހަމަލާތަކަކާ ގުޅިގެން، އެ ގައުމުގެ ވެރިރަށުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތައް ވަނީ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. އަމާޒުވި ގިނަ ހަމަލާތަކެއް އައްމާންގެ މަތިން ނާކާމިޔާބުކޮށްލާފައިވާއިރު، ވައްޓާލެވުނު މިސައިލާއި ޑްރޯންތަކުގެ ބައިތައް ބުރައިގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުން އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކުގެ ބޭރުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ވަނީ ކުދިކުދި ގެއްލުންތައް ލިބިފައެވެ.
ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގައި ބުރައިގެން ދިޔަ ބައިތަކުން ޖެހި ފަސް މީހަކަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައެވެ. އަދި ގައުމުގެ މުހިންމު ބިނާތަކާއި އާންމުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ވައިގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުން މިހާރުވެސް ދަނީ ނުހަނު ފާރަވެރިކަމާއެކު ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ.
އޮމާން:
އޯމާންގައި، ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރުވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، އެ ޤައުމުގެ ބައެއް މުހިންމު އަދި އިސްތިރާތީޖީ ބަނދަރުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޚަޞަބް ބަނދަރާއި ދުޤުމް ބަނދަރު ހިމެނެއެވެ.
ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ މަޢުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ޚަޞަބްގެ އުތުރުން ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ޕަލާއޫގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް ހަމަލާ އަމާޒުވެފައިވާއިރު، ދުޤުމް ބަނދަރުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއަށް ދިން ޑްރޯން ހަމަލާއެއްގެ ސަބަބުން އެތަނުގައި އަލިފާން ރޯވެ، އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ވަނީ ބުރޫއަރާފައެވެ.
ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާތަކުގައި ބޭރު ގައުމެއްގެ މަސައްކަތްތެރިއަކު މަރުވެ، އިތުރު 4 މީހަކަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައެވެ. ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޓީމުތަކާއި ބަނދަރުގެ ސަލާމަތީ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ލިބުނު ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރުމަށާއި، އެ ސަރަހައްދުގެ ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ.
ސައިޕްރަސް:
މާރިޗު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ދިން ފުރަތަމަ ހަމަލާއަށްފަހު، ޖެހިގެން އައި މާރިޗު 2 ވަނަ ދުވަހު އެ މަރުކަޒާ ދިމާލަށް އައި ދެ ޑްރޯންއެއް ވަނީ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކުން ހުއްޓުވާފައެވެ. ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާތަކުގައި އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.
ނަމަވެސް، އިތުރު ހަމަލާތަކަކުން ރައްކާތެރިވުމަށާއި، އެތަނުގައި ތިބި މުވައްޒަފުންނާއި މުހިންމު ބިނާތަކުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ދިފާއީ ބާރުތަކުން މިހާރު ތިބީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ތައްޔާރީ ހާލަތެއްގައެވެ.
ހަމަލާގެ އަމާޒަކަށްވި ގިނަ ޤައުމުތަކަކީ މުސްލިމް އަޣްލަބިއްޔަތު އޮތް ޤައުމުތަކެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޤައުމުތަކަކީ އެމެރިކާއާއެކު ދިފާއީ އެއްބަސްވުންތައް އޮންނަ ނުވަތަ އެ ސަރަހައްދުގައި ހިންގާ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކޮށްފައިވާ ޤައުމުތަކެވެ. ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކުގެ މަޤްސަދަކީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ހަރަކާތްތަކާ ގުޅުންހުރި މުދާ އުފުލާ މަގުތަކާއި، ކޮމާންޑް ސެންޓަރުތަކުގެ އިތުރުން މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ނިޒާމުތަކަށް ބުރޫއަރުވާލުމެވެ.
ސިއްރު ހަނގުރާމައަކުން ސީދާ ކުރިމަތިލުމަކަށް ބަދަލުވުން
ސަލާމަތީ ކަމާބެހޭ މާހިރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މިއީ އީރާނާއި އިސްރާއީލް އަދި އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތުތަކާ ދެމެދު ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހިނގަމުންދިޔަ "ސިއްރު ހަނގުރާމަ" ނުވަތަ "ޝެޑޯ ވޯ" އަށް އައި ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކުރިމަތިލުންތަކުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ އެކި ޖަމާއަތްތަކާއި، ސައިބާ ހަމަލާތަކެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު ފެންނަމުންދާ ހަރަކާތްތަކަކީ ދައުލަތްތަކުގެ މެދުގައި ސީދާ އަސްކަރީ ގޮތުން ހިންގާ ކުރިމަތިލުންތަކެކެވެ.
ސަރަހައްދީ ސަރުކާރުތަކުން ވަނީ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތައް ވަރުގަދަކޮށް، ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދު ވަގުތީގޮތުން ބަންދުކޮށް، ކުއްލި ސަލާމަތީ ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވަން ފަށާފައެވެ. ބައެއް ޤައުމުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ޤައުމުތަކަށް އަމާޒުވި މިސައިލާއި ޑްރޯންތައް ދިފާއީ ނިޒާމުތަކުން ވަނީ ހުއްޓުވާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ވަޒަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދުނިޔޭގެ އިޖާބަ
މި ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރުވަމުންދިއުމާ ގުޅިގެން، އދ. އާއި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކުން ދަނީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ފެންވަރުގައި އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މަގުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް، މުޅި ސަރަހައްދަށް ހަނގުރާމަ ފެތުރިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން، މަސްރަޙު ފިނިކުރުމަށް ދަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ.
މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، މަރުވި މީހުންގެ ސީދާ އަދަދާއި ލިބުނު ގެއްލުންތަކުގެ ފުރިހަމަ ތަފްސީލެއް އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ. އަސްކަރީ ދިރާސާވެރިން އިންޒާރުދޭ ގޮތުގައި، ކޮންމެ ފަރާތަކުން ދޭ ރައްދު ހަމަލާއެއްގެ ސަބަބުންވެސް ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި މި ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ފުޅާވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.
މި ހާލަތު ދަނީ ހަލުވިކަމާއެކު ބަދަލުވަމުންނެވެ. ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ލީޑަރުން ދަނީ މެދުއިރުމަތީގައި ބޮޑު ހަނގުރާމައެއް ފެށުނުނުދިނުމަށްޓަކައި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުންވެސް ކެތްތެރިކަން އިސްކުރުމަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ.
ރިއެކްޝަންސް
